શિયાળામાં ત્વચાને મુલાયમ અને ચમકદાર રાખવાની સરળ ટિપ્સ: ડ્રાય સ્કીન માટે રામબાણ આયુર્વેદિક ઉપાયો (Winter Skin Care Tips in Gujarati)

શિયાળાની ઋતુની શરૂઆત થતાં જ વાતાવરણમાં ગુલાબી ઠંડી અને આહલાદક તાજગી પ્રસરી જાય છે. આ ઋતુમાં સ્વાદિષ્ટ ભોજન માણવાની અને ફરવાની ખૂબ મજા આવે છે. પરંતુ, તેની સાથે સાથે શિયાળાનો સૂકો અને ઠંડો પવન આપણી ત્વચા માટે અનેક પડકારો લઈને આવે છે. શિયાળો આવતા જ મોટાભાગના લોકોની સૌથી સામાન્ય ફરિયાદ હોય છે: “ત્વચા સાવ સૂકી, ખેંચાયેલી, સફેદ પોપડીવાળી અને નિર્જીવ થઈ ગઈ છે.” હોઠ ફાટવા, ગાલ પર ખંજવાળ આવવી, હાથ-પગની ચામડી ખેંચાવી અને એડીઓ ફાટવી એ શિયાળાની સામાન્ય તકલીફો છે.

આયુર્વેદ અનુસાર શિયાળામાં વાતાવરણમાં ‘વાત દોષ’ પ્રકોપિત થાય છે. વાયુના કુદરતી ગુણો રુક્ષ (સૂકા), ઠંડા અને ચંચળ હોય છે, જેના કારણે તે શરીર અને ત્વચામાંથી કુદરતી ભેજ અને તેલ (Natural Sebum) ને ચૂસી લે છે. પરિણામે આપણી સ્કીન ક્રેક થવા લાગે છે અને તેની કુદરતી ચમક (Glow) ગુમાવી દે છે.

ઘણા લોકો આ સમસ્યાથી બચવા માટે બજારમાં મળતા મોંઘા-દાટ કેમિકલયુક્ત લોશન, કોલ્ડ ક્રીમ અને મોઈશ્ચરાઇઝર પાછળ હજારો રૂપિયા ખર્ચી નાખે છે. પરંતુ આ કેમિકલ પ્રોડક્ટ્સ માત્ર ઉપરછલ્લી રાહત આપે છે અને લાંબા ગાળે ત્વચાને વધુ શુષ્ક બનાવે છે. જો તમે શિયાળામાં પણ તમારી ત્વચાને કુદરતી રીતે નરમ, મુલાયમ, ગુલાબી અને ચમકદાર રાખવા માંગતા હોવ, તો આપણા ભારતીય રસોડામાં અને આયુર્વેદમાં એવા અદ્ભુત ઘરેલું ઉપાયો ઉપલબ્ધ છે જે ત્વચાને અંદરથી ઊંડું પોષણ આપે છે.

આજના આ વિસ્તૃત માર્ગદર્શિકામાં આપણે જાણીશું કે શિયાળામાં ત્વચા કેમ સુકાય છે, ડ્રાય સ્કીનથી કાયમી છુટકારો મેળવવાના શ્રેષ્ઠ ઘરેલું ઉપાયો, સ્કીન કેર રૂટિન, પૌષ્ટિક આહાર અને કઈ સામાન્ય ભૂલોથી બચવું જોઈએ.

—

❄️ શિયાળામાં ત્વચા સૂકી અને નિર્જીવ થવાના મુખ્ય કારણો (Why Skin Gets Dry in Winter)

કોઈપણ સમસ્યાના નિવારણ માટે તેના મૂળ કારણને સમજવું ખૂબ જરૂરી છે. શિયાળામાં આપણી ત્વચાની ભેજ ગુમાવવા પાછળ નીચે મુજબના મુખ્ય કારણો જવાબદાર હોય છે:

1. વાતાવરણમાં ભેજ (Humidity) નો અભાવ

શિયાળાની ઋતુમાં હવામાં ભેજનું પ્રમાણ ઘટી જાય છે. શુષ્ક અને ઠંડા પવનો ત્વચાના સૌથી બહારના પડ (Epidermis) માં રહેલા મોઈશ્ચરને ઝડપથી શોષી લે છે, જેનાથી ત્વચા પર બળતરા અને ડ્રાયનેસ થાય છે.

2. ખૂબ ગરમ પાણીથી નહાવાની આદત (Hot Water Showers)

ઠંડીમાં ગરમ પાણીથી નહાવું દરેકને ગમે છે. પરંતુ અતિશય ગરમ પાણીથી સ્નાન કરવાથી ત્વચાનું કુદરતી લિપિડ બેરિયર (કુદરતી રક્ષણાત્મક તેલ પડ) સાવ નાશ પામે છે. આ કારણે નહાયા પછી ત્વચા અત્યંત ખેંચાવા લાગે છે અને સફેદ લીટા પડે છે.

3. ઓછું પાણી પીવું (Winter Dehydration)

શિયાળામાં તરસ ઓછી લાગે છે, તેથી લોકો પાણી પીવાનું ખૂબ ઓછું કરી દે છે. આંતરિક ડીહાઇડ્રેશનને કારણે ત્વચાના કોષો સંકોચાય છે અને ત્વચા બહારથી સાવ સુકાઈને બેજાન દેખાવા લાગે છે.

4. રૂમ હીટર અને તાપણું (Indoor Heating)

ઓફિસ કે ઘરમાં સતત હીટર, બ્લોઅર કે સગડી ચાલુ રાખવાથી રૂમની હવાનો તમામ ભેજ સુકાઈ જાય છે, જે ત્વચાની શુષ્કતામાં બમણો વધારો કરે છે.

5. કઠોર કેમિકલયુક્ત સાબુનો ઉપયોગ (Harsh Soaps)

સામાન્ય સાબુમાં પેરાબેન્સ, સલ્ફેટ અને આલ્કલાઇનનું પ્રમાણ વધારે હોય છે જે ત્વચાના pH બેલેન્સને બગાડે છે અને ત્વચાની મુલાયમતા છીનવી લે છે.

—

🍯 શિયાળામાં ત્વચાને મુલાયમ રાખવાના 10 શ્રેષ્ઠ આયુર્વેદિક અને દેશી ઉપાયો (Top 10 Home Remedies)

આયુર્વેદિક ઉપચાર સંપૂર્ણ કુદરતી છે અને કોઈપણ પ્રકારની આડઅસર વગર ત્વચાને પુનર્જીવિત કરે છે. અહીં શિયાળા માટેના સૌથી અસરકારક ૧૦ દેશી નુસખાઓ આપેલા છે:

🥛 1. કાચું દૂધ અને મધનું કુદરતી ક્લીંઝર (Raw Milk & Pure Honey)

કાચું દૂધ એ શ્રેષ્ઠ કુદરતી મોઈશ્ચરાઇઝર અને ક્લીંઝર છે. તેમાં રહેલું લેક્ટિક એસિડ (Lactic Acid) ત્વચાના મૃત કોષો (Dead Skin Cells) ને હળવાશથી દૂર કરે છે અને મધ ત્વચામાં ભેજને લોક કરે છે.

• કેવી રીતે ઉપયોગ કરવો: ૨ ચમચી કાચું દૂધ લો અને તેમાં અડધી ચમચી શુદ્ધ મધ ઉમેરી મિક્સ કરો. રૂ (Cotton Ball) ની મદદથી આ મિશ્રણ આખા ચહેરા અને ગળા પર લગાવો. ૧૦ મિનિટ રહેવા દઈ સાદા પાણીથી ચહેરો ધોઈ લો.
• ફાયદો: ત્વચા એકદમ બેબી-સોફ્ટ અને ગ્લોઇંગ બની જશે.

🥥 2. શુદ્ધ નાળિયેર તેલ (Cold-Pressed Coconut Oil)

નાળિયેર તેલમાં વિટામિન E અને ફેટી એસિડ્સ ભરપૂર માત્રામાં હોય છે જે ઊંડા પડ સુધી પહોંચીને ત્વચાને હાઇડ્રેટ કરે છે.

• કેવી રીતે ઉપયોગ કરવો: સ્નાન કર્યા પછી જ્યારે શરીર થોડું ભીનું હોય ત્યારે હથેળીમાં થોડું નાળિયેર તેલ લઈ આખા શરીર પર હળવા હાથે માલિશ કરો.
• ફાયદો: તે ત્વચા પર એક નેચરલ પ્રોટેક્ટિવ લેયર બનાવી દે છે જેથી આખો દિવસ ભેજ જળવાઈ રહે છે.

🧈 3. દેશી ગાયનું ઘી (A2 Cow Ghee) – ત્વચા અને હોઠ માટે અમૃત

આયુર્વેદમાં દેશી ગાયના ઘીને ‘સ્નિગ્ધ’ અને ત્વચા માટે પરમ ઔષધ ગણાવ્યું છે.

• કેવી રીતે ઉપયોગ કરવો: રાત્રે સૂતા પહેલા ૨ ટીપાં દેશી ઘી હથેળીમાં ઘસીને ચહેરા પર હળવા હાથે મસાજ કરો. ફાટેલા હોઠ પર દેશી ઘી લગાવવાથી હોઠ ગુલાબી અને મુલાયમ બને છે.
• ફાયદો: તે ત્વચાના ડેમેજ સેલ્સને રીપેર કરે છે અને કરચલીઓ અટકાવે છે.

🌿 4. એલોવેરા જેલ અને ગ્લિસરીનનો જાદુઈ સ્પ્રે (Aloe Vera & Glycerin)

ગ્લિસરીન એ શ્રેષ્ઠ હ્યુમેક્ટન્ટ (Humectant) છે, જે વાતાવરણમાંથી ભેજ ખેંચીને ત્વચાને આપે છે.

• કેવી રીતે બનાવવું: ૩ ચમચી તાજી એલોવેરા જેલ, ૧ ચમચી શુદ્ધ ગ્લિસરીન અને ૨ ચમચી ગુલાબજળને મિક્સ કરી સ્પ્રે બોટલમાં ભરી લો.
• કેવી રીતે વાપરવું: દિવસમાં બે વાર ચહેરા પર સ્પ્રે કરો અથવા ટોનર તરીકે લગાવો.
• ફાયદો: શિયાળામાં વારંવાર થતી ખંજવાળ અને લાલાશ દૂર થાય છે.

🥣 5. દહીં, હળદર અને ચણાના લોટનું પૌષ્ટિક ઉબટણ (Curd, Turmeric & Besan)

શિયાળામાં સાબુના વિકલ્પ તરીકે આ ઉબટણ શ્રેષ્ઠ પરિણામ આપે છે.

• કેવી રીતે બનાવવું: ૨ ચમચી ચણાનો લોટ (બેસન), ૨ ચમચી તાજું મોળું દહીં, એક ચપટી કસ્તુરી હળદર અને અડધી ચમચી બદામનું તેલ મિક્સ કરી પેસ્ટ બનાવો.
• કેવી રીતે વાપરવું: ચહેરા અને ગરદન પર લગાવો. ૧૫ મિનિટ સુકાવા દો અને પછી નવશેકા પાણીથી હળવા હાથે સ્ક્રબ કરીને ધોઈ લો.
• ફાયદો: ત્વચાનો કાળો ડાઘ (Tanning) દૂર થશે અને કુદરતી નિખાર આવશે.

🌹 6. ગુલાબજળ, ગ્લિસરીન અને લીંબુનું નાઇટ સીરમ (Night Care Serum)

આ આપણા દાદી-નાનીના જમાનાનો અકસીર અને સમયની એરણ પર ખરી ઉતરેલો નુસખો છે.

• કેવી રીતે બનાવવું: ૫૦ મિલી ગુલાબજળ, ૨૫ મિલી ગ્લિસરીન અને અડધી ચમચી લીંબુનો રસ એક કાચની બોટલમાં ભરી હલાવી લો.
• કેવી રીતે વાપરવું: રોજ રાત્રે સૂતા પહેલા હાથ, પગ અને ચહેરા પર લગાવીને સૂઈ જાઓ.
• ફાયદો: સવારે ઉઠશો ત્યારે ત્વચા રેશમ જેવી ચમકદાર અને નરમ થઈ ગઈ હશે.

🍌 7. કેળા અને મધનો ડીપ-હાઇડ્રેટિંગ માસ્ક (Ripe Banana & Honey Pack)

પાકાં કેળામાં પોટેશિયમ અને વિટામિન્સ પ્રચુર માત્રામાં હોય છે જે અતિશય શુષ્ક ત્વચાને તાત્કાલિક રીહાઇડ્રેટ કરે છે.

• કેવી રીતે બનાવવું: અડધું પાકું કેળું કાંટા ચમચીથી મેશ કરી લો. તેમાં ૧ ચમચી મધ અને અડધી ચમચી ઓલિવ ઓઈલ ઉમેરો.
• કેવી રીતે વાપરવું: આ પેક ચહેરા પર ૨૦ મિનિટ લગાવી રાખો અને પછી હુંફાળા પાણીથી ધોઈ નાખો.
• ફાયદો: અતિશય ડ્રાય સ્કીન માટે આ પેક કોઈ મોંઘા સ્પા ટ્રીટમેન્ટથી કમ નથી.

🫒 8. ઓલિવ ઓઇલ અને વિટામિન E થી બોડી મસાજ (Olive Oil & Vitamin E)

શિયાળામાં શરીરના અંગો જેમ કે કોણી, ઘૂંટણ અને એડીઓ ખૂબ કઠણ અને કાળી પડી જાય છે.

• કેવી રીતે વાપરવું: ઓલિવ ઓઇલમાં ૧ વિટામિન E કેપ્સ્યુલનું તેલ ભેળવી નવશેકું ગરમ કરો. સ્નાન કરતાં અડધો કલાક પહેલાં આખા શરીર પર માલિશ (અભ્યંગ) કરો.
• ફાયદો: રક્ત પરિભ્રમણ (Blood Circulation) સુધરે છે અને ત્વચામાં યુવાન ચમક આવે છે.

🌾 9. ઓટ્સ અને દૂધનું જેન્ટલ સ્ક્રબ (Oatmeal & Milk Exfoliator)

શિયાળામાં ત્વચા પર ડેડ સ્કીનનો થર જામી જાય છે જેને હળવા હાથે દૂર કરવો જરૂરી છે.

• કેવી રીતે બનાવવું: ૨ ચમચી ઓટ્સ પાવડરમાં પૂરતું દૂધ અને થોડું મધ ઉમેરી ૧૦ મિનિટ પલાળી રાખો.
• કેવી રીતે વાપરવું: ચહેરા પર હળવા હાથે ગોળાકાર ગતિમાં ૧ મિનિટ મસાજ કરો અને ધોઈ લો.
• ફાયદો: સ્કીનને નુકસાન પહોંચાડ્યા વગર મૃત કોષો દૂર થાય છે.

💧 10. નાભિમાં તેલ લગાવવું (નાભિ ચિકિત્સા – Pechoti Method)

આયુર્વેદ અનુસાર નાભિ (ડૂંટી) શરીરની ૭૨,૦૦૦ નાડીઓનું કેન્દ્રબિંદુ છે.

• કેવી રીતે કરવું: રોજ રાત્રે સૂતા પહેલા નાભિમાં ૨-૩ ટીપાં સરસવનું તેલ અથવા શુદ્ધ બદામનું તેલ લગાવો અને નાભિની આસપાસ હળવા હાથે માલિશ કરો.
• ફાયદો: આ પ્રાચીન આયુર્વેદિક ઉપાયથી ફાટેલા હોઠ આપોઆપ મુલાયમ થઈ જાય છે અને આખા શરીરની ત્વચામાં અંદરથી કુદરતી સ્નિગ્ધતા આવે છે.

—

🚿 શિયાળામાં સ્નાન કરતી વખતે આ 3 સુવર્ણ નિયમો ક્યારેય ન ભૂલો (Winter Bathing Rules)

આપણી સ્નાન કરવાની ખોટી પદ્ધતિ જ મોટાભાગે ત્વચાને ડ્રાય કરે છે. શિયાળામાં નીચેના ત્રણ નિયમોનું ચુસ્ત પાલન કરો:

• ૧. નવશેકા પાણીનો ઉપયોગ: ક્યારેય પણ અતિશય વરાળ નીકળતા ગરમ પાણીથી સ્નાન ન કરો. હંમેશા શરીર સહન કરી શકે તેવા હળવા નવશેકા (Lukewarm) પાણીનો જ ઉપયોગ કરો.
• ૨. સ્નાનનો સમય મર્યાદિત રાખો: બાથરૂમમાં ૧૫ થી ૨૦ મિનિટ સુધી બેસી રહેવાને બદલે ૭ થી ૧૦ મિનિટમાં સ્નાન પૂરું કરી લો. લાંબો સમય પાણીના સંપર્કમાં રહેવાથી ચામડીનું મોઈશ્ચર ઓછું થાય છે.
• ૩. ‘૩ મિનિટનો ગોલ્ડન રૂલ’ (3-Minute Rule): સ્નાન કર્યા પછી શરીરને ટુવાલથી જોરજોરથી ઘસવાને બદલે હળવા હાથે ટેપ કરીને સૂકવો (Pat Dry). શરીર હજુ સહેજ ભીનું હોય તે જ સ્થિતિમાં, એટલે કે સ્નાન કર્યાની ૩ મિનિટની અંદર મોઈશ્ચરાઇઝર, બોડી લોશન કે તેલ લગાવી લો. આનાથી ભેજ ત્વચાના છિદ્રોમાં સીલ (Lock) થઈ જાય છે.

—

🥗 શિયાળામાં ચમકદાર ત્વચા મેળવવા માટે આહાર અને દિનચર્યા (Diet for Glowing Skin)

ત્વચાની સુંદરતા બહારના ક્રીમ કરતાં અંદરના પોષણ પર ૮૦% આધાર રાખે છે. શિયાળામાં ત્વચાને ગ્લોઇંગ રાખવા આહારમાં આ વસ્તુઓ સામેલ કરો:

💡 સ્પેશિયલ ટિપ: શિયાળામાં રોજ સવારે ૧ ગ્લાસ ગાજર, બીટ અને આમળાનો તાજો જ્યુસ પીવાથી માત્ર ૧૫ દિવસમાં ચહેરા પર કુદરતી ગુલાબી નિખાર જોવા મળે છે.

—

⚠️ શિયાળામાં ક્યારેય ન કરવી આ 5 સામાન્ય ભૂલો (Mistakes to Avoid)

ઘણીવાર આપણે અજાણતા એવી ભૂલો કરી બેસીએ છીએ જે આપણી ત્વચાને વધુ નુકસાન પહોંચાડે છે:

1. સનસ્ક્રીન ન લગાવવું: ઘણા લોકો માને છે કે શિયાળામાં તડકો મીઠો લાગે છે એટલે સનસ્ક્રીનની જરૂર નથી. પરંતુ શિયાળામાં પણ હાનિકારક UV કિરણો વાદળોમાંથી પસાર થઈને ત્વચાને નુકસાન પહોંચાડે છે અને પિગમેન્ટેશન વધારે છે. તેથી ઘરની બહાર નીકળતા પહેલાં SPF 30+ સનસ્ક્રીન અચૂક લગાવો.
2. હોઠ પર વારંવાર જીભ ફેરવવી: હોઠ સૂકાય ત્યારે જીભ ફેરવવાથી આપણી લાળમાં રહેલા એન્ઝાઇમ્સ હોઠની નાજુક ચામડીને વધુ કઠણ અને કાળી બનાવી દે છે. તેના બદલે હંમેશા દેશી ઘી કે સારો લિપબામ લગાવો.
3. વારંવાર મોં ધોવું: દિવસમાં ૨ થી વધુ વાર ફેસવોશથી મોં ન ધોવું જોઈએ. વધુ પડતું મોં ધોવાથી કુદરતી ઓઇલ દૂર થઈ જાય છે.
4. ઉનના કપડાં સીધા ત્વચા પર પહેરવા: વૂલન (ઊનના) સ્વેટર કે જેકેટ સીધા શરીર પર પહેરવાથી ઘર્ષણને કારણે એલર્જી, ખંજવાળ અને રેશિઝ થઈ શકે છે. અંદર હંમેશા સુતરાઉ (કોટન) કપડું પહેરવું જોઈએ.
5. રાત્રે મેકઅપ સાથે સૂઈ જવું: શિયાળામાં રાત્રે સ્કીનને શ્વાસ લેવા દેવો જરૂરી છે. નાળિયેર તેલથી મેકઅપ સાફ કરીને જ સૂવું જોઈએ.

—

📋 શિયાળુ સ્કિન કેર: શું કરવું અને શું ન કરવું? (Do’s & Don’ts Table)

—

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs – Frequently Asked Questions)

પ્રશ્ન 1: શિયાળામાં ત્વચા માટે સૌથી શ્રેષ્ઠ તેલ કયું છે?

જવાબ: આયુર્વેદ અનુસાર શિયાળામાં ત્વચા માટે બદામનું તેલ (Badam Rogan), શુદ્ધ નાળિયેર તેલ અને તલનું તેલ સર્વશ્રેષ્ઠ છે. તલનું તેલ પ્રકૃતિમાં ગરમ હોવાથી તે શિયાળામાં વાત દોષને શાંત કરી ત્વચાને ઊંડું પોષણ આપે છે.

પ્રશ્ન 2: મારી ત્વચા ઓઇલી (તૈલી) છે, શું મારે પણ શિયાળામાં મોઈશ્ચરાઇઝર લગાવવું જોઈએ?

જવાબ: હા, ચોક્કસ! ઓઇલી સ્કીનવાળા લોકો પણ શિયાળામાં ડીહાઇડ્રેશનનો શિકાર બને છે. જો તમે મોઈશ્ચરાઇઝર નહીં લગાવો તો ત્વચા વધુ તેલ પેદા કરશે જેનાથી ખીલ થઈ શકે છે. ઓઇલી સ્કીન માટે લાઈટ, વોટર-બેઝ્ડ (Water-based) અથવા એલોવેરા જેલ યુક્ત મોઈશ્ચરાઇઝર શ્રેષ્ઠ રહે છે.

પ્રશ્ન 3: શિયાળામાં પગની એડીઓ ફાટી જાય તો શું કરવું?

જવાબ: રાત્રે સૂતા પહેલા પગને ૧૦ મિનિટ નવશેકા ગરમ પાણીમાં મીઠું નાખી પલાળી રાખો. ત્યારબાદ પ્યુમિસ સ્ટોનથી હળવા હાથે ઘસી સાફ કરી લો. પછી દેશી ઘી અથવા સરસવના તેલમાં સહેજ કપૂર મિક્સ કરીને એડીઓ પર લગાવો અને સુતરાઉ મોજાં પહેરીને સૂઈ જાઓ. ૩ જ દિવસમાં એડીઓ એકદમ મુલાયમ થઈ જશે.

પ્રશ્ન 4: શિયાળામાં ચહેરાનો ગ્લો વધારવા માટે સૌથી ઝડપી ઉપાય કયો?

જવાબ: કાચા દૂધમાં એક ચપટી હળદર અને અડધી ચમચી મધ મિક્સ કરી ચહેરા પર ૧૫ મિનિટ લગાવી હુંફાળા પાણીથી ધોઈ લેવાથી તાત્કાલિક નેચરલ ગ્લો મળે છે.

—

🌸 નિષ્કર્ષ (Conclusion)

શિયાળો એ તંદુરસ્તી અને સુંદરતા વધારવાની સુવર્ણ ઋતુ છે. શિયાળામાં સૂકી ત્વચાની સમસ્યા સામાન્ય છે, પરંતુ થોડી નિયમિત કાળજી અને આયુર્વેદિક ઉપાયો અપનાવીને તમે આ સમસ્યામાંથી કાયમ માટે મુક્તિ મેળવી શકો છો. મોંઘી કોસ્મેટિક પ્રોડક્ટ્સ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે દેશી ઘી, કાચું દૂધ, મધ અને નાળિયેર તેલ જેવા કુદરતી તત્વોનો સહારો લો. સાથે સાથે પૂરતું પાણી પીઓ, પૌષ્ટિક શાકભાજી-ફળો ખાઓ અને શરીરને પૂરતી ઊંઘ આપો.

જો તમે આ લેખમાં દર્શાવેલી સરળ ટિપ્સને તમારી દિનચર્યાનો હિસ્સો બનાવશો, તો આ શિયાળામાં તમારી ત્વચા માત્ર મુલાયમ જ નહીં રહે પરંતુ કુદરતી રીતે ગુલાબની પાંખડીઓની જેમ ખીલી ઉઠશે! આ ઉપયોગી આર્ટિકલ તમારા પરિવારજનો અને મિત્રો સાથે જરૂર શેર કરો જેથી તેઓ પણ શિયાળામાં સુંદર અને સ્વસ્થ ત્વચા મેળવી શકે.