અંબાજી મંદિરનો ભવ્ય ઈતિહાસ: જાણો કેમ અહીં માતાજીની કોઈ મૂર્તિ નથી, માત્ર ગોખની થાય છે પૂજા

ગુજરાતના બનાસકાંઠા જિલ્લામાં અરવલ્લીની ગિરિમાળાઓ વચ્ચે આવેલું અંબાજી મંદિર લાખો ભક્તોની આસ્થાનું પ્રતીક છે. આ મંદિર ભારતના 51 શક્તિપીઠોમાંનું એક છે.

આ પવિત્ર ધામમાં માતાજીની પૂજા અનોખી રીતે થાય છે. અહીં અન્ય મંદિરોની જેમ માતાજીની કોઈ મૂર્તિ નથી, પરંતુ એક ગોખની પૂજા કરવામાં આવે છે. ચાલો જાણીએ આ મંદિરના પૌરાણિક ઈતિહાસ અને તેના વિશેષ મહત્વ વિશે.

🛕 અંબાજી મંદિરનો પૌરાણિક ઈતિહાસ

હિન્દુ પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, દક્ષ પ્રજાપતિની પુત્રી સતીએ પોતાના પિતા દ્વારા આયોજિત યજ્ઞમાં પતિ ભગવાન શિવનું અપમાન થતાં યજ્ઞકુંડમાં કૂદીને પ્રાણ ત્યાગ્યા હતા. ભગવાન શિવ સતીના નશ્વર દેહને ખભા પર ઉઠાવીને તાંડવ કરવા લાગ્યા.

તે સમયે સૃષ્ટિને બચાવવા માટે ભગવાન વિષ્ણુએ પોતાના સુદર્શન ચક્રથી સતીના શરીરના ટુકડા કર્યા. આ ટુકડા પૃથ્વી પર જ્યાં જ્યાં પડ્યા ત્યાં શક્તિપીઠોની સ્થાપના થઈ. એવું માનવામાં આવે છે કે અંબાજીમાં સતી માતાનું હૃદય પડ્યું હતું, તેથી આ સ્થળને અતિ પવિત્ર અને શક્તિશાળી શક્તિપીઠ ગણવામાં આવે છે.

🙏 કેમ અહીં માતાજીની કોઈ મૂર્તિ નથી?

અંબાજી મંદિરની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે ગર્ભગૃહમાં માતાજીની કોઈ મૂર્તિ સ્થાપિત નથી. અહીં માત્ર એક ગોખ (કમાનવાળો ભાગ) છે, જેમાં ‘વિસા યંત્ર’ સ્થાપિત છે.

આ યંત્રને પવિત્ર માનવામાં આવે છે અને તેની જ પૂજા થાય છે. યંત્રની આગળ શણગાર એવી રીતે કરવામાં આવે છે કે ભક્તોને દૂરથી એવું લાગે કે સાક્ષાત માતાજી બિરાજમાન છે. આ યંત્રને આંખોથી જોઈ શકાતું નથી, પરંતુ માત્ર આંખે પાટા બાંધીને તેની પૂજા કરવામાં આવે છે.

🏔️ ગબ્બર પર્વતનું વિશેષ મહત્વ

અંબાજી મંદિરથી થોડે દૂર ગબ્બર પર્વત આવેલો છે. માન્યતા છે કે માતા અંબાનું મૂળ સ્થાન ગબ્બર પર્વત પર છે. આ પર્વત પર માતાજીના પવિત્ર પગલાં અને રથના પૈડાના નિશાન આજે પણ જોવા મળે છે.

ભક્તો અંબાજી દર્શને આવે ત્યારે ગબ્બર પર્વત પર જઈને માતાજીની જ્યોતના દર્શન અચૂક કરે છે. અહીં અખંડ જ્યોત પ્રજ્વલિત રહે છે જે માતાજીની દિવ્ય ઉપસ્થિતિનો અહેસાસ કરાવે છે.

🪔 મેળો અને ઉત્સવો

અંબાજી મંદિરમાં ભાદરવી પૂનમનો મેળો સૌથી મોટો અને પ્રખ્યાત છે. આ સમયે ગુજરાત અને દેશભરમાંથી લાખો ભક્તો પગપાળા ચાલીને માતાજીના દર્શનાર્થે આવે છે. આ ઉપરાંત નવરાત્રી અને દિવાળીમાં પણ અહીં વિશેષ ઉત્સવોનું આયોજન થાય છે.

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

૧. અંબાજી મંદિરમાં કયા માતાજીની પૂજા થાય છે?

અંબાજી મંદિરમાં માતા અંબાની પૂજા થાય છે, પરંતુ અહીં તેમની મૂર્તિ નથી. તેના બદલે પવિત્ર ‘વિસા યંત્ર’ની ગોખમાં પૂજા કરવામાં આવે છે.

૨. અંબાજી શક્તિપીઠ કેમ ગણાય છે?

પૌરાણિક કથાઓ મુજબ, અહીં સતી માતાનું હૃદય પડ્યું હતું, તેથી તેને 51 શક્તિપીઠોમાંનું એક પવિત્ર સ્થાન ગણવામાં આવે છે.

૩. ગબ્બર પર્વતનું મહત્વ શું છે?

ગબ્બર પર્વતને માતા અંબાનું મૂળ અને પ્રાચીન સ્થાન માનવામાં આવે છે. અહીં માતાજીના પવિત્ર પગલાં અને અખંડ જ્યોત આવેલી છે.

૪. અંબાજી મંદિરનો સૌથી મોટો મેળો ક્યારે ભરાય છે?

અંબાજીમાં ભાદરવી પૂનમનો મેળો સૌથી મોટો હોય છે, જેમાં લાખો ભક્તો પગપાળા ચાલીને દર્શન કરવા આવે છે.