આધાર કાર્ડમાં સરનામું ઓનલાઈન કેવી રીતે બદલવું?

આજના ડિજિટલ યુગમાં તમારું આધાર કાર્ડ (Aadhaar Card) સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઓળખ પત્ર બની ગયું છે. બેંકમાં ખાતું ખોલાવવું હોય, નવો સિમ કાર્ડ લેવો હોય, કે પછી સરકારી યોજનાઓનો લાભ લેવો હોય – દરેક જગ્યાએ આધાર કાર્ડની જરૂર પડે છે. પરંતુ જ્યારે તમે તમારું ઘર બદલો છો, ત્યારે સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ થાય છે કે આધાર કાર્ડમાં સરનામું કેવી રીતે બદલવું?

પહેલાના સમયમાં સરનામું બદલવા માટે આધાર કેન્દ્ર (Aadhaar Seva Kendra) ની લાંબી લાઇનોમાં ઊભા રહેવું પડતું હતું. પરંતુ હવે UIDAI (Unique Identification Authority of India) એ આ પ્રક્રિયા ખૂબ જ સરળ અને ઓનલાઈન કરી દીધી છે. જો તમારો મોબાઈલ નંબર તમારા આધાર કાર્ડ સાથે લિંક હોય, તો તમે ઘરે બેઠા તમારા સ્માર્ટફોન કે કોમ્પ્યુટર દ્વારા થોડી જ મિનિટોમાં તમારું સરનામું અપડેટ કરી શકો છો.

આ લેખમાં અમે તમને આધાર કાર્ડમાં ઓનલાઈન સરનામું બદલવાની સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા (Step-by-Step Guide) ખૂબ જ સરળ ગુજરાતી ભાષામાં સમજાવીશું.

📋 ઓનલાઈન સરનામું બદલવા માટે જરૂરી દસ્તાવેજો (Required Documents)

ઓનલાઈન પ્રક્રિયા શરૂ કરતા પહેલા, તમારી પાસે નવાનું સરનામું સાબિત કરતો કોઈ એક માન્ય દસ્તાવેજ (Proof of Address – PoA) હોવો જરૂરી છે. UIDAI દ્વારા મંજૂર કરાયેલા કેટલાક મુખ્ય દસ્તાવેજો નીચે મુજબ છે:

• પાસપોર્ટ (Passport)
• બેંક પાસબુક (Bank Passbook / Statement) જેમાં તમારો ફોટો અને નવું સરનામું હોય.
• રેશન કાર્ડ (Ration Card)
• મતદાન કાર્ડ (Voter ID)
• ડ્રાઇવિંગ લાયસન્સ (Driving License)
• વીજળીનું બિલ (Electricity Bill) (3 મહિનાથી જૂનું ન હોવું જોઈએ)
• પાણીનું બિલ (Water Bill) (3 મહિનાથી જૂનું ન હોવું જોઈએ)
• ગેસ કનેક્શન બિલ (Gas Connection Bill) (3 મહિનાથી જૂનું ન હોવું જોઈએ)
• પ્રોપર્ટી ટેક્સ રિસિપ્ટ (Property Tax Receipt) (1 વર્ષથી જૂની ન હોવી જોઈએ)
• પોસ્ટ ઓફિસ એકાઉન્ટ પાસબુક (Post Office Account Passbook)

💡 ખાસ નોંધ: તમે જે દસ્તાવેજ અપલોડ કરવાના છો, તેને પહેલાથી જ સ્કેન કરીને અથવા તેનો સ્પષ્ટ ફોટો પાડીને તમારા ફોન કે કોમ્પ્યુટરમાં PDF, JPEG, કે PNG ફોર્મેટમાં સેવ કરી રાખો. ફાઇલની સાઇઝ 2 MB થી ઓછી હોવી જોઈએ.

🚀 આધાર કાર્ડમાં સરનામું ઓનલાઈન બદલવાની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ પ્રક્રિયા

ચાલો હવે જાણીએ કે તમે ઓનલાઈન તમારું સરનામું કેવી રીતે અપડેટ કરી શકો છો. આ પ્રક્રિયા ખૂબ જ સરળ છે, ફક્ત નીચે આપેલા સ્ટેપ્સને અનુસરો:

સ્ટેપ ૧: UIDAI ની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર જાઓ 🌐

સૌથી પહેલા તમારા કોમ્પ્યુટર કે મોબાઈલમાં ઇન્ટરનેટ બ્રાઉઝર ખોલો અને UIDAI ની સત્તાવાર વેબસાઇટ myaadhaar.uidai.gov.in પર જાઓ.

સ્ટેપ ૨: લોગિન (Login) કરો 🔐

વેબસાઇટ ખુલ્યા પછી, તમને ‘Login’ નું બટન દેખાશે, તેના પર ક્લિક કરો.

હવે તમારે તમારો ૧૨ આંકડાનો આધાર નંબર અને સ્ક્રીન પર દેખાતો કેપ્ચા (Captcha) કોડ દાખલ કરવાનો રહેશે.

તે પછી ‘Send OTP’ પર ક્લિક કરો.

તમારા આધાર સાથે લિંક થયેલા રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર પર એક ૬ આંકડાનો OTP આવશે. આ OTP દાખલ કરીને લોગિન કરો.

સ્ટેપ ૩: ‘Address Update’ વિકલ્પ પસંદ કરો 🏠

લોગિન કર્યા પછી, તમને અલગ અલગ સેવાઓનું ડેશબોર્ડ દેખાશે. આમાંથી ‘Address Update’ નામના વિકલ્પ પર ક્લિક કરો.

સ્ટેપ ૪: અપડેટ ઓનલાઈન (Update Aadhaar Online) પસંદ કરો 💻

ત્યારબાદ તમને બે વિકલ્પો મળશે:

1. Update Aadhaar Online
2. Head of Family (HoF) based Aadhaar Update

અહીં તમારે ‘Update Aadhaar Online’ પર ક્લિક કરવાનું છે. (જો તમારી પાસે કોઈ ડોક્યુમેન્ટ ન હોય અને તમે પરિવારના મુખ્ય સભ્યના આધારે એડ્રેસ બદલવા માંગતા હોય, તો બીજો વિકલ્પ પસંદ કરવો).

ત્યારબાદ ‘Proceed to Update Aadhaar’ પર ક્લિક કરો.

સ્ટેપ ૫: સરનામું (Address) વિકલ્પ પસંદ કરો 📍

હવે તમને નામ, જન્મ તારીખ, લિંગ અને સરનામું અપડેટ કરવાના વિકલ્પો દેખાશે. આમાંથી ‘Address’ (સરનામું) પસંદ કરો અને નીચે આપેલા ‘Proceed to Update Aadhaar’ બટન પર ક્લિક કરો.

સ્ટેપ ૬: નવું સરનામું દાખલ કરો ✍️

અહીં તમને તમારું હાલનું સરનામું (Current Details) જોવા મળશે.

તેની નીચે તમારે તમારું નવું સરનામું (Details to be Updated) દાખલ કરવાનું છે.

અહીં પિનકોડ (Pincode), રાજ્ય (State), જિલ્લો (District), ગામ/શહેર (Village/Town/City), પોસ્ટ ઓફિસ (Post Office), શેરી (Street/Road), મકાન નંબર (House/Bldg/Apt) વગેરેની સાચી માહિતી ભરો.

💡 ટિપ્સ: તમે જ્યારે અંગ્રેજીમાં માહિતી ભરશો, ત્યારે બાજુમાં આપમેળે ગુજરાતીમાં (અથવા તમારી સ્થાનિક ભાષામાં) તેનું ભાષાંતર થઈ જશે. જો ગુજરાતી ભાષાંતરમાં કોઈ ભૂલ દેખાય, તો તમે ગૂગલ ઇનપુટ ટૂલ્સ (Google Input Tools) અથવા વર્ચ્યુઅલ કીબોર્ડની મદદથી તેને સુધારી શકો છો.

સ્ટેપ ૭: માન્ય દસ્તાવેજ અપલોડ કરો 📄

માહિતી ભર્યા પછી, તમારે Valid Document Type પસંદ કરવાનું રહેશે. લિસ્ટમાંથી તમે જે ડોક્યુમેન્ટ અપલોડ કરવાના છો (જેમ કે લાઈટ બિલ, બેંક પાસબુક, વગેરે) તેને પસંદ કરો.

ત્યારબાદ ‘View Details & Upload Document’ પર ક્લિક કરીને તમારા કોમ્પ્યુટર કે ફોનમાંથી ડોક્યુમેન્ટની ફાઇલ (PDF/JPEG) અપલોડ કરો.

ફાઇલ અપલોડ થઈ ગયા પછી ‘Next’ પર ક્લિક કરો.

સ્ટેપ ૮: પ્રીવ્યૂ અને કન્ફર્મેશન (Preview and Confirmation) 👀

હવે તમને તમારું નવું સરનામું અને અપલોડ કરેલો દસ્તાવેજ જોવા મળશે. એકવાર બધી માહિતી ધ્યાનથી ચેક કરી લો કે કોઈ ભૂલ તો નથી ને.

જો બધું બરાબર હોય, તો નીચે આપેલા બંને ચેકબોક્સ (✓) પર ટીક કરો અને ‘Next’ બટન પર ક્લિક કરો. (જો કોઈ ભૂલ હોય, તો તમે ‘Edit’ પર ક્લિક કરીને સુધારી શકો છો).

સ્ટેપ ૯: પેમેન્ટ કરો (Payment) 💳

ઓનલાઈન સરનામું અપડેટ કરવા માટે UIDAI દ્વારા ₹૫૦ નો ચાર્જ લેવામાં આવે છે.

પેમેન્ટ ગેટવે (Payment Gateway) પસંદ કરો અને ડેબિટ કાર્ડ, ક્રેડિટ કાર્ડ, નેટ બેન્કિંગ અથવા UPI (Google Pay, PhonePe, Paytm વગેરે) દ્વારા ₹૫૦ નું ઓનલાઈન પેમેન્ટ કરો.

સ્ટેપ ૧૦: એક્નોલેજમેન્ટ સ્લિપ (Acknowledgement Slip) ડાઉનલોડ કરો ✅

પેમેન્ટ સફળ થયા પછી, તમારી રિકવેસ્ટ સબમિટ થઈ જશે અને સ્ક્રીન પર સક્સેસ (Success) નો મેસેજ આવશે.

તમને એક URN (Update Request Number) મળશે.

અહીંથી તમે Acknowledgement Slip ડાઉનલોડ કરી શકો છો. આ સ્લિપ સાચવીને રાખો કારણ કે ભવિષ્યમાં સ્ટેટસ ચેક કરવા માટે URN નંબરની જરૂર પડશે.

⏱️ સરનામું અપડેટ થવામાં કેટલો સમય લાગે છે?

સામાન્ય રીતે, ઓનલાઈન અરજી સબમિટ કર્યા પછી ૧૦ થી ૩૦ દિવસ ની અંદર આધાર કાર્ડમાં સરનામું અપડેટ થઈ જાય છે. જોકે, મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં આ પ્રક્રિયા ૫ થી ૭ દિવસમાં જ પૂર્ણ થઈ જતી હોય છે. જ્યારે તમારું સરનામું અપડેટ થઈ જશે, ત્યારે તમને તમારા રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબર પર એક SMS મળશે. ત્યારબાદ તમે નવું ઈ-આધાર (e-Aadhaar) ઓનલાઈન ડાઉનલોડ કરી શકો છો.

🔍 આધાર અપડેટ સ્ટેટસ કેવી રીતે ચેક કરવું?

તમે અરજી તો કરી દીધી, પણ હવે સ્ટેટસ કેવી રીતે જોવું? તે પણ ખૂબ સરળ છે:

1. myaadhaar.uidai.gov.in વેબસાઇટ પર જાઓ.
2. ‘Check Enrolment & Update Status’ વિકલ્પ પર ક્લિક કરો.
3. તમારી એક્નોલેજમેન્ટ સ્લિપમાં આપેલો URN નંબર અને કેપ્ચા કોડ દાખલ કરો.
4. ‘Submit’ પર ક્લિક કરો. તમને સ્ક્રીન પર જોવા મળશે કે તમારી રિકવેસ્ટ અત્યારે કયા સ્ટેજ પર છે (પ્રક્રિયામાં છે કે મંજૂર થઈ ગઈ છે).

❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

પ્રશ્ન ૧: શું ઓનલાઈન સરનામું બદલવા માટે મોબાઈલ નંબર લિંક હોવો જરૂરી છે?

જવાબ: હા, ઓનલાઈન સુવિધાનો લાભ લેવા માટે તમારો મોબાઈલ નંબર આધાર સાથે લિંક હોવો ખૂબ જ જરૂરી છે, કારણ કે લોગિન કરવા માટે OTP મોબાઈલ પર જ આવે છે. જો મોબાઈલ નંબર લિંક ન હોય, તો તમારે નજીકના આધાર સેવા કેન્દ્ર પર જવું પડશે.

પ્રશ્ન ૨: મારી પાસે સરનામાનો કોઈ પુરાવો (Document) નથી, તો શું હું સરનામું બદલી શકું?

જવાબ: હા, તમે તમારા પરિવારના કોઈ સભ્ય (Head of Family – HoF) ના આધાર કાર્ડ અને તેમની સંમતિ (Consent) ના આધારે પણ સરનામું બદલી શકો છો. આ માટે તમારે ‘HoF based Aadhaar Update’ વિકલ્પ પસંદ કરવાનો રહેશે.

પ્રશ્ન ૩: શું હું દિવસમાં ગમે તેટલી વાર સરનામું અપડેટ કરી શકું?

જવાબ: ના, UIDAI ના નિયમો મુજબ, આધાર કાર્ડમાં નામ (૨ વાર), જન્મ તારીખ (૧ વાર) અને લિંગ (૧ વાર) બદલવાની મર્યાદા છે. જોકે, સરનામું (Address) તમે ગમે તેટલી વાર બદલી શકો છો, પરંતુ દરેક વખતે તમારે યોગ્ય દસ્તાવેજ રજૂ કરવો પડશે.

પ્રશ્ન ૪: મેં ૫૦ રૂપિયા ફી ભરી દીધી છે, પણ જો મારી અરજી રિજેક્ટ થાય તો પૈસા પાછા મળશે?

જવાબ: ના, જો તમે અપલોડ કરેલો દસ્તાવેજ માન્ય ન હોય અથવા તેમાં માહિતી મેચ ન થતી હોય અને તમારી અરજી રિજેક્ટ થાય, તો UIDAI દ્વારા ફી રિફંડ (પાછી) આપવામાં આવતી નથી. તમારે ફરીથી સાચા દસ્તાવેજ સાથે અરજી કરવી પડશે અને ફરીથી ફી ભરવી પડશે.

પ્રશ્ન ૫: નવું આધાર કાર્ડ ઘરે આવતા કેટલો સમય લાગે છે?

જવાબ: એકવાર ઓનલાઈન માહિતી અપડેટ થઈ જાય, તે પછી તમે માત્ર ₹૫૦ ફી ભરીને ‘Order Aadhaar PVC Card’ વિકલ્પ દ્વારા નવું PVC આધાર કાર્ડ તમારા ઘરે મંગાવી શકો છો. જે સ્પીડ પોસ્ટ દ્વારા ૧૦ થી ૧૫ દિવસમાં તમારા નવા સરનામે પહોંચી જાય છે.

અમે આશા રાખીએ છીએ કે આ લેખ દ્વારા તમને ‘આધાર કાર્ડમાં ઓનલાઈન સરનામું કેવી રીતે બદલવું’ તેની સંપૂર્ણ માહિતી મળી ગઈ હશે. જો તમને હજુ પણ કોઈ પ્રશ્ન હોય, તો તમે UIDAI ના ટોલ-ફ્રી હેલ્પલાઇન નંબર ૧૯૪૭ (1947) પર કૉલ કરી શકો છો. આ લેખને તમારા મિત્રો અને પરિવારજનો સાથે શેર કરવાનું ભૂલતા નહિ, જેથી તેઓ પણ આ ઉપયોગી માહિતીનો લાભ લઈ શકે!